آرشیو وبلاگ
صفحات وبلاگ
موضوعات وبلاگ
» دیزمار(۱)
» احمد کسروی- خائن آذربایجان(۱)
» زندگینامه سیدجعفر پیشه وری(۱)
» محمدامین رسول زاده(۱)
لینکستان
خاروانا وب سایتی تازا آدرسه اینتیقال تاپدی
عزیز باخیچیلار خاروانا وبسایتی تازا آدرس اینترنتییه اینتیقال تاپدی، بو وبسایت آذربایجان مسائیلینه ایختیصاص وئریلدی...
حتما بو وب سایتا باش وورون و نظرلریزی وئرین(چوخ یاشایین)
خاروانا- دیزمار وب سایتینا گئتمه یه بورا کیلیک ائلیین
پيام هاي ديگران ()
لینک دائم
محمد امین رسول زاده
( مغز متفکر و استراتژیست ١٩۵۵ -١٨٨۴ )
محمد این رسول زاده، دولت مرد و چهره معروف آذربایجان و یکى از بنیان گذاران جمهورى آذربایجان در تاریخ ٣١ ژانویه ١٨٨۴ در منطقه "نوخان" (نزدیک باکو) بدنیا آمد. محمد امین تحصیلات اولیه خود را در مدرسه روس- مسلمان آغاز و سپس در "کالج حرفهاى" ( اکنون کالج نفت نامیده میشود ) ادامه داد. او از سال ١٩٠٣ به بعد بهنگام دانشجوئى شروع به نوشتن در نشریات مختلف اپوزیسیون کرد.
در دوران انقلاب اول روس (١٩٠٧-١٩٠۵)، رسول زاده اولین غسل تعمید سیاسى خود را با اخراج از کالج گرفت. در آن زمان پلاتفرم ضد سلطنتى او و مطالبات وى براى خودمختارى آذربایجان او را با سوسیال دموکراتها یعنى کمونیستهاى آینده متحد نمود. رسول زاده در جریان انقلاب ١٩٠۵ روسیه در باکو، بهنگامى که پلیس در جستجوى استالین بعنوان یکى از محرکین اصلى شورش بود، جان او را نجات داد. (١) رسول زاده بعد از انقلاب فعالیت روزنامه نگارى خود را ادامه داد. اولین نمایشنامه معروف او بنام "نورى در تاریکى" در سال ١٩٠٨ در باکو روى صحنه رفت. در سال ١٩٠٩ براى شرکت در قیام ستارخان رهبر قیام مشروطه آذربایجان راهى ایران شد. (٢) زمانیکه در ایران بود روزنامه "ایران نو" ارگان حزب دموکرات ایران را تأسیس نمود.(٣) رسول زاده در سال ١٩١١ وقتى قشون روس وارد آذربایجان شد، راهى استامبول گردید، جائیکه آثار او در نشریات مختلف عثمانى منتشر میگردید. رسول زاده بدنبال عفو عمومى که به مناسبت ٣٠٠ مین سال تأسیس خاندان رومانف اعلام گردید به باکو باز گشت .
یکى از بزرگترین دستاوردهاى رسول زاده احیاى نامهاى قومى "آذرى" و "آذربایجان" بود.
زمانیکه معاهده گلستان ١٨١٣ و ترکمن چاى ١٩٢٨ بین ایران و روس منعقد گردید، بخشى از خانات (دوک نشین) قدیمى آذربایجان نیز به خاک روسیه الحاق میگردد. دولت روسیه تقسیمات ادارى و سنتى آذربایجان (خانات) را به تقسیمات جدید بنام " گوبرنیا" (استان) تغییر میدهد ولى نام آذربایجان به همان نام در ایالات شمال ایران باقى میماند. از زمان الحاق بخش شمالى آذربایجان توسط روسیه حدود صد سال، روسها آذربایجانى ها را "مسلمان" و یا "تاتار" خطاب میکردند، که هیچکدام از آنها درست نبود و این رسول زاده بود که در سال ١٩١۴ کوشش نمود تا نام تاریخى ملت آذربایجان؛ "ترکهاى آذربایجانى" دوباره برقرار گردد.
رسول زاده از سال ١٩١٧ در سمَت صدر "حزب ملى مساوات" خدمت نمود و بعد از انحلال فدراسیون ماوراء قفقاز در ٢٨ مى ١٩١٨ به رهبرى "شوراى ملى" آذربایجان بر گزیده شد. شوراى ملى برهبرى رسول زاده استقلال جمهورى آذربایجان را اعلام میکند. رسول زاده هرگز هیچ پست حکومتى را نمى پذیرد و بعنوان عضو فعال پارلمان آذربایجان تا سقوط جمهورى آذربایجان در سال ١٩٢٠ بعنوان رهبر ایدئولوژیک جمهورى آذربایجان باقى میماند. رسول زاده در تأسیس دانشگاه دولتى باکو در سال ١٩١٩ فعالانه شرکت میکند. شعار معروف رسول زاده " پرچمى که یک بار بالا رفت، دیگر فرود نمى آید" بعدها در آستانه فروپاشى شوروى به معروفترین شعار تظاهرات سالهاى ١٩٩٠ تبدیل میگردد. رسول زاده در سال ١٩٢٠ بدنبال سقوط جمهورى آذربایجان دستگیر، ولى دوستى او با استالین سبب آزادى اش میشود. بعد از آزادى بمسکو میرود و به مدت دو سال بعنوان نماینده کمیساریاى ملتها در مسکو کار میکند و در سال ١٩٢٢ بدنبال ماموریتى که به فنلاند فرستاده میشود هرگز به شوروى باز نمیگردد. رسول زاده بقیه عمر خود را در تبعید در لهستان (١٩٣٨)، رومانى (١٩۴٠) و بالاخره بعد از جنگ جهانى دوم در ترکیه (١٩۴٧) میگذراند و در سال ١٩۵۵ در آنکارا وفات میکند. او در مدت ٣٠ سال زندگى در تبعید یک سرى آثار سیاسى بسیار جدى درباره آذربایجان منتشر میکند که هنوز در انتظار تحلیل و ارزیابى همه جانبه قرار دارند.
×××
سید جعفر پیشه وری (1893-جو ایل 26 آوقوست) جنوبی آذربایجان-ین خالخال شهرینین زیوه کندینده، بیر اکینچی عائیلهسینده آنادان اولموشدور. شاهلیق اصول ایدارهسینین بوغوجو موحیطینده ایکی قات ظولوم آلتیندا یاشایان جنوبی آذربایجانلیلار همیشه اولدوغو کیمی، ایقتیصادی چتینلیکدن یاخا قورتارماق اوچون ایران-ین موختلیف شهر و ناحیهلرینه ایش آختارماغا گئدیردیلر. بعضا عائیلهسی ایله بیرلیکده آرازی کئچرک باکی-یا نئفت معدنلرینده ایشلمک اوچون گئدهنلرده اولوردو. بئله عائیلهلردن بیری ده بالاجا سید جعفرین عائیلهسی اولور. باکی-دا دا ایقتیصادی چتینلیک ایچرهیسینده عؤمور سورن پیشه وری گوندوزلری ایشلییب، آخشاملاری بیر نئچه صینیف درس اوخویا بیلیر. او شخصی موطالیعه و فیطری ایستعدادینین سایهسینده گؤرکملی خادیم سویهسینه یوکسله بیلمیشدیر.
پیشه ورینین کیملیینی بیر نئچه جومله ایله کاراکتئریزه ائتمهلی اولساق، بئله دئملیییک: پئشهکار اینقیلابچی، قودرتلی موحرریر، ایستعدادلی یازیجی، گؤرکملی تشکیلاتچی، آلوولو ناطیق ایدی. بئله چوخ جهتلی فعالیتین هر بیرینده او گؤرکملی خادیم، تکرار اولونماز شخصیت کیمی اؤزونو گؤسترمیشدیر.
س.ج. پیشه وری 1934-جو ایلده رضا شاه خفیهسی طرفیندن حبس اولانا قدر شاهلیق رئژیمین قارشی ایراندا موختلیف اینقیلابی تشکیلاتلاردا رهبر خادیم کیمی فعالیت گؤسترمیشدیر.
1941-جی ایلده حبسدن آزاد اولدوقدان سونرا نشر ائتدیردیگی "آژیر" قزئتینده چاپ اولونان "زیندان خاطیرلری" آدلی سیلسیله مقالهلریندن س.ج. پیشه ورینین زیندان حایاتینی داها اطرافلی اؤیرنیریک.
بیر موحرریر کیمی پیشه وری 1920-جی ایلدن عؤمرونون سونونا قدر موختلیف قزئتلرده ایجتیماعی سیاسی و ادبی مقالهلرله چیخیش ائتمیشدیر. 1943-جو ایلده ایراندا دئموکراتیک مطبوعاتین واحید جبههسینی یارادان پیشه وری جنوبی آذربایجاندا نشر اولونان قزئتلری ده بو جبههده بیرلشدیرمک اوچون آذربایجانا گلیر، موختلیف شهرلری گزرهک ییغینجاقلاردا منفور م. رضا شاه-ین داخیلی و خاریجی سیاستینی ایفشا ائدن ییغینجاقلاردا آلوولو نیطق لرله چیخیش ائدیر. پیشه ورینی اونسوز دا یاخشی تانییان دوغما خالقی، اونون بو چیخیشلارینی درین محببت و حرارتله قارشیلاییردی.
آذربایجانلیلار اون دوردونجو دؤنم ایران میللی مجلیسینه پیشه ورینی تبریزدن نوماینده سئچدیلر. مجلیسین خیطابت کورسوسونو آذربایجانلیلارین خیطابت تریبونون چئویرهجهییندن قورخویا دوشن مورتجع نومایندهلر اونون نومایندهلیک اعتبار نامه سین تصدیق ائتمهدیلر. دوشمانلارین بو حرکتی پیشه ورینی هئچ ده روحدان سالمامیش، عکسینه او رئژیمه قارشی داها کسکین موباریزه آپاریر.
1941-جی ایلدن سونرا مرکزی حوکومتین دؤزولمز ظولمونه قارشی آردیجیل موباریزه آپاران آذربایجانلیلار اینقیلابی حرکاتا رهبرلیک ائتمک اوچون تهران-ا دفعهلرله تلگرام ووروب، پیشه ورینی، تبریزه دعوت ائدیرلر. نهایت او، 1945-جی ایلده تبریزه گلیر، یئرلی اینقیلابچیلارلا بیرلیکده آذربایجان دئموکرات فیرقهسینی تشکیل ائدیر. فیرقهنین موراجیعت نامهسینده دئییلیردی: "صینفی منصوبیتیندن، جینسیندن، دیلیندن، دینیندن آسیلی اولمایاراق بوتون ایران تبعه لری فیرقیه عضو اولا بیله ر". بو او دئمک ایدی کی، آ.د.ف هئچ بیر آیری سئچکیلیک قویمادان جنوبی آذربایجاندا یاشایان بوتون میللتلرین و طبقهلرین نومایندهسینی اؤز سیرالاریندا بیرلشدیرمک ایستهییر. بئله ده اولور: فیرقه نین تشکیلیندن آز سونرا میللی بورژوازیادان فهلهیه قدر، بوتون طبقه لردن گلیب فیرقیه عضو اولدولار. آ.د.ف بوتون آذربایجانین ایرادهسینی تمثیل ائدن موباریز بیر تشکیلات اولدو و فیرقه نین رهبرلیگیله خالقین اینقیلابی حرکاتی اؤز نتیجهسینی وئردی: 12 دکابر 1945-جی ایلده آذربایجانین میللی مجلیسی س.ج. پیشه ورینین باشچیلیغی ایله آذربایجان میللی حؤکومتینین تشکیلینی اعلان ائتدی.
میللی حؤکومت ایلک گوندن باشلایاراق آذربایجانلیلارین بیر سیرا ایقتیصادی، ایچتیماعی و مدنی حوقوقلاری ایله باغلی اصلاحاتلار کئچیرمهیه باشلادی. نئچه- نئچه اون ایللردن بری خالقی ایستیثمار ائدن، میللی حؤکومت یاراناندان سونرا اؤلکدن قاچان صاحیبکارلارین فابریکالاری میللی لشدی، فابریکالار فهلهلرین اؤز ایچرهیسیندن سئچدیگی مودیریت طرفیندن ایداره اولونماغا باشلادی. صاحبسیز دؤولت تورپاقلاری، صاحیبلری قاچمیش توپراقلار کندیلرین تعیین ائتدیگی نوماینده لر طرفیندن تورپاقسیز کندیللر عوضسیز پایلاندی. آنا دیلی دولت دیلی اعلان اولوندو. میللی حؤکومتین بو قرارینا قارشی چیخان، آنا دیلینی اینکار ائدن بورژووا عالیملرینین تهران قزئتلرینده یازدیقلاری بؤهتانلارا "آذربایجان" قزئتینده پیشه ورینین ایمضاسی ایله بیر نئچه دیش سیندیریجی جاواب مقالهسی درج اولوندو. پیشه وری یازیردی. "دیلیمیزه قارشی چیخانلار بیلمهلیدیرلر کی، آذربایجان دیلی شیره سینی آنالارین سینهسیندن، حرکتینی بابالارین اوجاغیندان آلیر، اونو بو حاقلاردان آییرماق غئیری-مومکوندور..."
آذربایجانین بوتون شهرلرینده آنا دیلینده قزئتلر و ژورناللار نشر اولوندو، ایبتیدایی مکتب لر اوچون "آنا دیلی" درسلیک لری یاراندی، تبریزده دولت داروالفونونو، دولت رادیو وئرلیشلری کومیتهسی، یازیچی و شاعیرلر مجلیسی، فیلارمونیا، دولت موزهیی، یئتیملر ائوی، اونلارجا بئله ایجتیماعی مدنی موسیسهلر آچیلدی. شهرلر آبادلاشماغا، کندلره یئنی گئنیش یوللار چکیلمه یه باشلادی.
یئنی یارانمیش میللی حوکومتین بوتون بو چتین ایشلرین رهبرلیک ائدن پیشه وری، خالقین مدنی-معاریف ایشلرین خصوصی دیققت یئتیریر، اونلارین تشکیلینده شخصن ایشتیراک ائدیردی. میللی حوکومت دورینده "آذربایجان" قزئتینده شاهلیق اوصولونون تملینی سارسیدان مقاله لر یازماقلا اؤز موحرریرلیک یاراتیجیلیغینی دا دوام ائتدیریردی.
جنوبی آذربایجان خالقینین میللی آزادلیق موباریزهسینین زیروهسی اولان "21 آذر" اینقیلابینین و میللی حؤکومتین رهبری و میللی حؤکومت دورینده حایاتا کئچیریلمیش اصلاحاتلارین بلاواسیطه تشببوسچوسو اولان پیشه وری آذربایجانین بؤیوک اوغلو کیمی همیشه خالقین قلبینده یاشایاجاقدیر.
س.ج. پیشه وری 1930-جو ایللردن سونرا ایراندا، خوصوصیله جنوبی آذربایجاندا یئتیشمیش بیر چوخ اینقیلابچیلارین معنوی موعلیمی اولموشدور. بیز اینانیریق کی، بو بؤیوک اینسانین حایاتی، فعالیتی و یارادیجیلیغی گلجک نسیلرده اؤرنک اولاجاقدیر.
سید جعفر پیشه وری (1883-1947) شاهلیق قورولوشو علیهینه اینقیلابی حرکاتین یئتیشدیردییی گؤرکملی خادیملردن بیریدیر. جنوبی آذربایجاندا 1945-1946^جی ایللرده آذربایجان دئموکرات پارتیسینین (آدپ) و آذربایجان میللی حوکومتینین یارانماسی و بیر ایللیک فعالیتی دؤورونده س.ج. پیشه ورینین یوکسک اینقیلابی-نظری حاضرلیغی و تشکیلاتچیلیق باجاریغی اؤزونو گؤسترمیشدیر.
جنوبی آذربایجاندا 1945^-جی ایلین سنتیابر، دکابر آیلاریندا اینقیلابی خالق حاکیمیتینین یارانماغا دوغرو گئتدییی بیر شرایطده تهراندا چیخان و ایرانین دئموکراتیک قوووتلرینه منسوب اولان چوخ نوفوذلو قزئتلردن بیری یازیردی. "حقیقی دئموکراتیک قورولوش یاراتماق اوچون" دولت حاکیمیتینی ایرتیجاعچیلاردان تمیزلمکدن، اونلاری موحاکیمه و جزالاندیرماقدان باشقا هئچ بیر یول یوخدور... حاکم دایرلری تمیزلمکدن باشقا بیر چاره یوخدور."
1941-1945-جی ایللرده شاهلیق رئژمین و ایرتیجاعچی حاکیمیت موناسیبتی اوولده نظردن کئچیریلن تحلیلی گؤستریر کی، همن ایللرده ایران^ین سیاسی قووولرینین هئچ بیری آذربایجان خالقینین و دیگر خالقلارین میللی آزادلیغی مسئلهسینی قارشییا مقصد کیمی قویمامیشدی. عومومی هوجوما کئچمیش ایرتیجاع نین قارشیسینی آلماق، ایران آزادلیق حرکاتینا دایاق یاراتماق و آذربایجان خالقینین میللی و دئموکراتیک آزادلیغینی تأمین ائتمک اوچون مؤوجود سیاسی قووولردن اساسلی صورتده فرقلنن معین بیر سیاسی تشکیلاتین یارانماسی ضروری اولموشدو.
بئله بیر سیاسی قووه 1945-جی ایلین ایکینجی یاریسیندا جنوبی آذربایجاندا یارانماقدا ایدی. س.ج. پیشه وری دئییردی: "بیز اوزون اوزادی موطالیعه ائتدیکدن سونرا یقین حاصیل ائتدیک کی، مهم بیر تشکیلات ووجودا گلمزسه، گوندن گونه قووتلنمکده اولان سئلین (ایرتیجاععنین هوجومونون- م.ج.)" قاباغینی آلماق مومکون اولمایاجاق. اونا گؤره ده بیرینجی نؤوبهده بؤیوک بیر فیرقه یاراتماغا تشببوس ائتدیک". آذربایجان دئموکرات پارتیسی بئله بیر سیاسی پارتی اولدو. او زامان جنوبی آذربایجاندا یئنی سیاسی پارتینین یارانماسیندا فعال ایشتیراک ائتمیش مسلکداشلارینین دا فیکرینی ایفاده ائدهرک س.ج. پیشه وری دئمیشدیر: "ایراندا مجلیس و دؤولت ماشینی تامامیله دئموکراتیزمین دوشمانی اولان مستبیدلرین الینه دوشوب. اونلار بو بؤیوک واسیطهدن ایستیفاده ائدهرک آزادلیغی و حقیقی دئموکراتیک یولوندا موباریزه ائدن فداکار قوولری ازیب محو ائتمکدهدیرلر. تهراندا کؤک سالمیش ایرتیجاع و ایستیبداد قووتی خاریجده (تهراندان خاریجده – م.ج.) ووجودا گلن آزادلیق حرکتلرینی یاتیرماق ایشینده هئچ بیر جینایتدن گئری دورمایاجاقدیر. بو جینایتلر سون وئرمک اوچون اورانین (تهرانین – م.ج.) قودرتینی میللی اختیارلار واسیطهسیله سیغدیرماق لازیم گلیر. بو ایشده آذربایجان همیشه اولدوغو کیمی ایندی ده قاباقجیل اولمالیدیر. تهراندان آزادلیق اومماق بؤیوک سهودیر". 1945-جی ایلده ایران^ین شاهلیق رئژیمینه و ایرتیجاعچی حاکیمیتینه قارشی س.ج. پیشه ورینین توتدوغو مؤوقع دیگر سیاسی خادیملرین و قوولرین مؤوقعیندن تامامیله فرقلی ایدی.
پیشه وری اینقیلابی مؤوقع توتاراق ایرانین مرکزی حؤکومتیندن قانون، عدالت و آزادلیق طلب ائدیب اینتیظاردا اوتورماغین قطعی علهینه ایدی. س.ج. پیشه وری آذربایجاندا بؤیوک اینقیلابی ایمکانلاردان ایستیفاده اولونماسینی و بئلهلیکله حاکیمیت مسئلهسینین و میللی مسئلهنین اینقیلابی یول ایله حل ائدیلمهسی تکلیف ائدیلدی.
اینقیلابی شرایطی واختیندا موعینلشدیرمک و اوندان ایستیفاده ائتمک مسئلهسی – باشقا اینقیلابی حرکاتلاردا اولدوغو کیمی، 1941-1945-جی ایللرده آذربایجاندا میللی-آزادلیق و دئموکراسی اوغروندا موباریزه زامانی خالق کوتللرینین اینقیلابی چیخیشلارینین واختینین دوزگون سئچیلمهسینین ده بؤیوک اهممیتی اولموشدور.
آذربایجاندا ایرتیجاعنین هوجومونون قارشیسینی آلماق و خالقین آزادلیغینا نائیل اولماق اوچون چوخ بؤیوک ایمکان وار ایدی. تهراندا چیخان و ایران آزادلیق جبههسینه باغلی اولان "بشر" قزئت 23 آوقوست 1945_جی ایلده یازیردی: "حاکم صینیفلرین اؤزباشینالیغی حددینی گئچنده چاره خالقین موتشکیل اوصیانیندان عیبارتدیر. بو اوصیانین ائلئمئنتلری ایراندا گؤرونمکدهدیر. آذربایجان تلاطومدهدیر و اینقیلابا حاضردیر". بئله بیر شرایطده ایرانین هم ایرتیجاعچی، هم ده لیبرال دایرهلری آذربایجاندا خالقین اینقیلابی چیخیشلارینین یوبانماسینا، بونونلا دا تدریجن سویوماسینا و نهایت قارشیسینین آلینماسینا چالیشیردی. لیبرال سیاسی مؤوقعیه مالیک اولان باهار هئچ بیر کانکرت فاکئت گؤسترمدن ادعا ائدیر کی، ایرانین مرکزی دولتی گویا باشقا ایالتلردن داها چوخ آذربایجانا طرفدارلیق ائدیر. تهراندا چیخان و حاکم داییرهلرله موعین درجهده باغلی اولان قزئتلردن بعضیلری ایسه یازیردی: "آذربایجانلیلار اؤز احتیاجلارینی دئمیشلر و مرکزی دولتین دیقتینی جلب ائدهجکلر. یاخشیسی بودور کی، آذربایجانلیلار اؤز میللی مطلبلرینی و مقصدلرینی دولت دن ایسته سینلر و صبیر ائتسینلر" اون دوردونجو مجلیس رئیسینین موعاوینی شیراز دئپوتاتی سردار فاکر حیکمت ایسه 25 سئنتیابردا مجلیسده کی چیخیشیندا طلب ائدیردی کی، آذربایجاندا اؤز حوقوقلاری اوغروندا موباریزیه قالخمیش شخصلرین "اللری و دیللری کسیلسین". ایران^ین اون دوردونجو مجلیسینین رئیسی س.م. طباطبائی 1945-جی ایل 25 دئکابیریندا مجلیسده چیخیشیندا دئییردی: "فرض ائده لیم کی، ایراندا گؤز چارپان نؤقصانلار واردیر. بوتون ایالتلرده اولدوغو کیمی آذربایجانلیلارین دا دیله یی و شیکایتلری واردیر. لاکین گرک سؤزو اؤز واختیندا دئمک، بئله بیر مؤوقعده یوخ".
همین واخت حؤکومت آذربایجاندا خالقین اینقیلابی حرکاتی نی بوغماق اوچون بیر طرفدن سلاحلی قوولردن ایستیفاده ائتمه یی باشلادی، دیگر طرفدن واخت قازانماق اوچون تبریزده اینقیلابی حرکاتین باشچیلاری ایله دانیشیغا گیردی. 1945-جی ایلین یاییندا م. صدر اینقیلابی حرکات رهبرلری ایله بیرباشا دانیشیغا دا گیردی. بو ایش اوچون ایران شاه دولتینین سیاسی خادیملریندن، او زامان آذربایجانا والی تعیین اولونموش مرتضی بیات (سهام السلطنه )شاه-ین و مرکزی حؤکومتین رسمی نوماینده سی کیمی 1945^-جی 7 دئکابریندا تبریزه گلدی. دئکابرین 8-دن 11-نه قدر ایران حؤکومتی و آذربایجان خالقینین نوماینده لری آراسیندا دانیشیقلار گئتدی. آذربایجانین نوماینده هیئتین س.ج. پیشه وری باشچیلیق ائدیردی. ایران حوکومتینین بو دانیشیقلاردا دا مقصدی باشقاتماقدان، واخت قازانماقدان، خالقی آلداتماقدان عیبارت ایدی. ایران دؤولتینین نوماینده سی آذربایجان نوماینده لریندن حؤکومت گؤندریلمک اوچون "آذربایجان خالقینین طلبلرینین سیاهی سینی" ایسته میشدی. آذربایجان نوماینده لری 1945-جی ایل نویابرین 20-ده اؤزونو آذربایجان موسیسلر مجلیسی اعلان ائتمیش آذربایجان خالق کونگره سینین (20-21.11.1945-جی ایل ) تبریز دئکلاراسیاسینی، قرارلارینی و بیاننامه سینی ایران دولتینین نوماینده لرینه تقدیم ائتمیش و بیلدیرمیشدیر کی، آذربایجان خالقینین اساس طلبلری بو سندلرده گؤستریلمیش و واختیندا ایران شاه-ینا، مجلیسینه و حؤکومتینه گؤندریلمیشدیر. همن تاریخی سندلر و ایران کونستیتوسیاسینا موافیق اولاراق آذربایجان خالقی آذربایجاندا مختار حاکیمیت اورگانلاری یاراتماغا باشلامیشدیر. ایران حؤکومتی نوماینده لری آذربایجان خالقینین اساس طلبلری ایله هئچ جوره راضیلاشمادیلار، کیچیک و اهمیتسیز مسئله لرین موذاکره سینه ایصرار ائتدیلر و میللی موختاریتدن ال چکیلمه سینی ایره لی سوردولر. بونلارا گؤره ده، موذاکره نتیجه سیز قورتاردی. مرتضی بیات شاها و حؤکومته معلومات وئرمک اوچون دئکابرین 11-ده تبریزدن تهرانا گئتمه لی اولدو.
ایرانین ایرتیجاع قووتلری بوتون واسیطه لرله خالقین اینقیلابی چیخیشینین قارشیسینی آلماغا چالیشدیغی بیر واختتا، س.ج. پیشه وری خالق اینقیلابینین یئتیشدیغینی و اونون اوچون بؤیوک ایمکان یاراندیغینی واقتیندا گؤرموشدور. او، مقاله لرینده، نیطق و چیخیشلاریندا دؤنه دؤنه خبردارلیق ائدیردی کی، اینقیلابی چیخیش اوچون یارانمیش فورصتی الدن وئرمک اولماز، الوئریشلی شرایطدن واختیندا ایستیفاده ائتمک لازیمدیر. س.ج. پیشه وری 1945-جی ایل سئنتیابرین 12-ده دییردی: "فورصتدن ایستیفاده ائده بیلمک اؤزو بؤیوک ایستعداد و لیاقت ایسته ییر. بیز فورصتی الدن وئرمه یه راضی اولا بیلمه ریک. ایالت انجومنی و محللی موختاریت مسئله سینی عملی صورتده حیاتا کئچیرمه لییک. "سئنتیابرین 20-د ایسه او "آذربایجان قزئتینده یازیردی: "بیز نه قیمت اولور اولسون جهان حادیثه لرینین وئردیگی ایمکاندان ایستیفاده ائدیب آزادلیغیمیزی تأمین ائده جییک".
موتفیق قوشونلارینین ایراندا اولماسی ایرتیجاع قوولرینین ال-قولونو موعین درجه ده باغلامیشدی. بئله بیر شرایطده س.ج. پیشه وری آذربایجاندا میللی آزادلیق حرکاتی اوچون یارانمیش فورصتدن، الوئریشلی ایمکاندان واختیندا و تأخیر سالمادان ایستیفاده ائتمه یه چاغیریردی. او، 1945-جی ایل سئنتیابرین 12-ده "آذربایجان" قزئته سینده یازیردی: "ایندی آذربایجان خالقینین الینه بؤیوک بیر فورصت دوشموشدور. بوندان ایستیفاده ائتممک خیانتدیر". 1945-جی ایل اوکتیابرین 11-ده اون دوردونجو مجلیسده کی نیطقینده دوکتور محمد موصدیق دئییردی: "بیز ایستیفاده ائتمه لی و یاخشی مؤوقع ایندیکی مؤوقع دیر. من یقین ائدیرم کی، خاریجی قوشونلار بو مملکتدن گئدندن سونرا حاکم دایره لر بیزیم سئچکی قانونوموزون اصلاح ائدیلمه سینه راضی اولمایاجاقلار".
رضا شاه-ین دیکتاتوراسی داغیلاندان سونرا جنوبی آذربایجاندا سیاسی پارتی و ایجتیماعی تشکیلاتلارین فعالیتینی خصوصی قئید ائتمک اولار. او جوملدن آذربایجان جمعیتی، آذربایجان زحمتکشلری تشکیلاتی، دئموکراسیه طرفدارلاری مرکزی، آنتیفاشیست جمعیت، آذربایجان فهله و زحمتکش همکارلار ایتیفاقی، دئموکراتیک تشکیلاتلاردان، مطبوعاتدان و شخصلردن عیبارت اولان آزادلیق جبهه سی و ایران خالق پارتیاسی کیمی ایجتیماعی و سیاسی تشکیلاتلار 1941-1945-جی ایللرده آذربایجان^ین بوتون ویلایت و محللریندا، شهیرلرینده، ایش و یاشاییش یئرلرینده گئنیش تشکیلات شبکه سی یاراتمیش و بؤیوک تبلیغات ایشلری گؤرموشدو. آزادلیق، دئموکراسیه و زحمتکشلرین حوقوقو اوغروندا موباریزه ائتمیشدیلر.
بئله لیکله، س.ج. پیشه وری جنوبی آذربایجاندا عوموم خالق منافعینه اویغون یئنی بیر پارتینین یارانماسی ضرورتینی اساسلاندیردیغیندان سونرا همن پارتینین یارانماسی اوغروندا موباریزیه باشلادی. س.ج. پیشه وری ده اولان پئشه کار اینقیلابچیا مخصوص کیفیت لر اونا بئله بیر پارتینین تشکیلینده موهوم رول اویناماغا ایمکان و صلاحیت وئریردی. سوسیال-ایقتیصادی حیات و آزادلیق اوغروندا موباریزه نین گئدیشی بورادا یئنی سیاسی پارتینین یارانماسی اوچون گئنیش زمین حاضیرلامیشدی. س.ج. پیشه وری 1944-1945-جی ایللرده آذربایجانا سفرلری زامانی بورادا یئنی سیاسی پارتینین یارانماسی سایه سینده ایکینجی موهوم آددیمی آتمیش اولدو. او بو مسئله ده جنوبی آذربایجان 1905-1911-جی ایللر ایران اینقیلابیندان باشلایاراق فهله، کومینیست و میللی آزادلیق حرکاتلاریندا فعال ایشتیراک ائتمیش. اینقیلابی و دئموکراتیک پارتیلرده فعالیت گؤسترمیش گؤرکملی اینقیلابچیلار و آدلی-سانلی آزادیخواه لارلا گؤروشموشدو. س.ج. پیشه وری بیر زامان آذربایجانین تبریز، خوی، سلماس، اورمو، ساراب، اردبیل، آستارا و باشقا شهرلرینده اولموش، بو یئرلرده فهله لرین، کندلیلرین، ضیالیلارین، صنعتکارلارین، فابریک-زاوود صاحیبلرینین، دوکانچی و تاجیرلرین، خیردا و اورتا مولکدارلارین، روحانیلرین و دولت قوللوقچولارینین ترقی پرور، وطن پرور و آزادیخواه نوماینده لری ایله شخصن گؤروشموش و صؤحبت ائتمیشدیر. آذربایجان خالقینین ایحتیاجلاری، حوقوقلاری و میللی-آزادلیق مسئله لری هر طرفلی موذاکره ائدیلیر و اونلارین حاققیندا فیکیرلر سؤیله نیلیردی. س.ج. پیشه وری بو گؤروشلری و موذاکیره لری بورادا 1944^-جو ایلین یونوندا "آژیر" قزئته سینده یازیردی: "آلتی آیلیک سئچکی موباریزه سی ایستر ایستمز منی جمعیتین داخیلینه سوق ائتدی. هر یئره گئتدیم مولکدارلارین طمطراقلی ائولری، کندلی لرین داخمالاری، فهله لرین منزیللری، بیر سؤزله تبریز اهالیسینین بوتون طبقه لری ایله تانیش اولدوم. من ایسته ییردیم گزیم، گؤروم، آنلاییم و علاج یولو تاپیم، منیم مقصدیم دلیل، سند، آختارماق ایدی".
جنوبی آذربایجانین باشلیجا حیاتی پروبلملرینی ایحاطه ائدن بوتون بو صؤحبت، موباحیصه و موذاکیرهلرین گئدیشینده اورادا یئنی سیاسی پارتینین یارادانلارین رهبر قروپو اورتایا چیخدی، خالق یاراناجاق پارتینین کوتلوی، میللی-آزادلیق، دئموکراتیک و اینقیلابی کاراکتری و وظیفهلری موعین لشدی. بوندان سونرا جنوبی آذربایجاندا 1945-جی ایلین آوقوست-سئنتیابر آیلاریندا عملی صورتده یئنی سیاسی پارتینین یارادیلماسینا باشلاندی. بو آرادا س.ج. پیشه وری یازمیشدیر: "فیرقه میزی یارادانلار میللی حرکاتیمیزی ووجودا گتیرمک اوچون صینیفلری میللی شوارلار واسیطه سیله جلب ائتمک لوزومونو جیدی بیر صورتده ترک ائتمیشلردیر. بو قرارا گلدیلر: "اوول دئموکرات فیرقه سی (پارتیاسی م.ج.) نامینا میللی بیر تشکیلات ووجودا گتیرسینلر".
س.ج. پیشه وری پارتینین آدینا خصوصی اهممیت وئریردی. او، بو عقیده ده ایدی کی، "پارتی آد قویدوغوندا اساس مقصد نظره آلینمالیدیر. "دئموکرات " آدی گئنیش صینفی اساسی اولان بیر پارتیه یارانماسی باخیمیندان. خوصوصیله جنوبی آذربایجاندا ایران مشروطه اینقیلابیندان و ش.م. خیابانی دوریندن خالقین بو کاراکترده پارتی ایله تانیش اولماسی جهتدن چوخ موناسیب ایدی. بو آد پارتینین دئموکراتیک وظیفه لره مالیک اولاجاغینی موعین ائدیردی.
آذربایجان دئموکرات پارتیسینین تشکیلی پارتینین بیرینجی یازیلی سندی – موراجیعت نامه سی آذربایجان و فارس دیللرینده س.ج. پیشه وری طرفیندن یازیلدی. بوندان سونرا آذربایجان دئموکرات پارتیسینین (آدپ) ایلک بیاننامه سی تبریز، اورمو و خوی شهرلرینین گؤرکملی آزادیخواهلاریندان 77 نفر طرفیندن ایمضا ائدیلدی و 1945-جی ایل سئنتیابرین 3-ده (1324^نجو ایل شهریور آیینین 12-ده) آذربایجانین بوتون بؤیوک-کیچیک شهرلرینده یاییلدی و بو سند 2 شهریور بیاننامه سی آدی ایله مشهور اولموشدور.
1945-جی ایل سئنتیابرین 5-ده آذربایجان دئموکرات پارتیسینین اورگانی "آذربایجان" قزئتینین بیرینجی نومره سی نشر ائدیلدی. "آذربایجان" قزئته سینده س.ج. پیشه وری اؤزو شخصن رهبرلیک ائدیردی. دئمک اولور کی، بو قزئتین سیاسی، ایجتیماعی و تشکیلاتی اهممیتلی بوتون باش مقاله لری س.ج. پشه وری طرفیندن یازیلمیشدیر. قزئت آذربایجان دیلینده چیخیر، خالقا پارتینین مرام و مقصدینی منطیقی و چوخ آیدین دیلله چاتدیریردی.
1945-جی ایل سئنتیابرین 13-ده تبریزده آدپ-نی یارادانلارین ایلک کونفرانسی اولدو. بو کونفرانس پارتی ایشلرینه رهبرلیک ائتمک اوچون 11 نفردن عیبارت کومیته (موسسلر کومیته سی) یاراتدی. همن کومیتیه س.ج. پیشه وری صدر و م.س. شبستری صدر معاوینی سئچیلدی.
1945-جی ایل اوکتیابرین 2-ده تبریز شهرینده آذربایجان دئموکرات پارتیسینین بیرینجی قورولتایی آچیلدی. پارتیانین 38 شهر، ماهال و ویلایت تشکیلاتی قورولتایا 277 نفر نوماینده سئچمیشدی. قورولتایین بیرینجی ایجلاسیندا 247 نفر نوماینده ایشتیراک ائدیردی. آدپ-نین بیرینجی قورولتایینین بوتون موذاکیره لری و یازی ایشلری آذربایجان دیلینده آپاریلیردی. قورولتای آدپ-نین پروقرامینی و نیظامنامه سینی موذاکیره و قبول ائتمک دن، آدپ-نین مرکزی کومیته سی (42 نفر) و مرکزی تفتیش کومیسیاسینی (12 نفر) سئچدیکدن سونرا اوکتیابرین 4-ده اؤز ایشینی مووفقیتله باشا چاتدیردی. س.ج. پیشه وری آدپ-نین بیرینجی قورولتایینین گئدیشینه اوولدن آخیرا قدر موستقیم صورتده رهبرلیک ائتمیشدیر. قورولتای آدپ-نین مرامنامه سینی و نیظامنامه سینی قبول ائدرک ایجتیماعی حیاتین بوتون ساحه لری اوزره پارتینین حرکات خطینی، پرنسیپلرینی و تشکیلات قورولوشونو موعین ائتدی.
مرامنامده گؤستریلیردی کی خالقا گئنیش دئموکراتیک آزادلیقلار وئریلمه لی و موستبیدلر حاکیمیتی محو ائدیلمه لیدیر. س.ج. پیشه وری آدپ-نین مرامنامسینی بؤیله قیمتلندیرمیشدیر: "مرامنامنین اساس مسئله سی آذربایجانلیلارین بیر میللت اولاراق تانینماسی و موختاریت مسئله سی حساب اولونور".
بؤیله لیکله، س.ج. پشه ورینین، تشکیلینه سعی گؤستردیگی پارتیا یاراندی و سرعتله بوی آتدی.
آذربایجان دئموکرات پارتیسینین یارانماسی موهوم موترقی و اینقیلابی حادیثه ایدی. س.ج. پیشه وری یازیر کی، بو پارتینین شعارلاری چوخ آیدین، کانکرت و باشا دوشوله جک ایدی. خالق میللی موختاریت، دیل آزادلیغی، کندلی-مولکدار و فهله-صاحیبکار موناسیبتینین دوزگون یولا قویولماسینی، خالق حاکیمیتینی تأمین ائتمک شعارلارینی چوخ یاخشی باشا دوشوردو. اونا گؤره ده، آدپ-نین یارانماسی خالق طرفیندن بؤیوک ریغبت و اومیدله قارشیلاندی.
آ.د.پ-نین ایلک بیاننامه سی نشر اولونان گوندن (3.11.1945) خالق کوتله لری تبریزه پارتینین و "آذربایجان" قزئته سینین عونوانینا گؤندردیکلری تلگراف و مکتوب واسیطه سیله دئموکرات پارتیسین قوشولدوقلارینی بیلدیریر و بو پارتی قبول اولونمالارینی خواهیش ائدیردیلر. تبریزدن پارتینین مرکزیندن گؤستریش گؤزلمه دن موسیسلر طرفیندن اردبیل، اهر، ماکی، ماراغا، مرند، اورمو و خوی ویلایتلرینده عجبشئرده، شیشواندا، نکدیده، جولفا، ساراب و دیگر شهرلرده پارتینین تشکیلاتلاری یاراندی. قورولتایدان سونرا ایسه آدپ اؤز تشکیلاتلارینی پارتیا پروقرامینین و نیظامنامه سینین طلبلرینه اویغون اولاراق قورمایا باشلادی. او جوملدن ایلک پارتیا تشکیلاتلاری یارادیلدی. 1945-جی ایل نویابرین اووللرینه قدر آدپ-نین بوتون ویلایت و شهر تشکیلاتلاریندا پارتیا کونفرانسلاری کچیریلدی.
آذربایجان دئموکرات پارتیسی یاراندیغی گوندن باش خطی نین قورونماسی اوغروندا موباریزه آپارمیشدیر. آ.د.پ-نین ایلک بیاننامه سی یازیلیرکن بو پارتیانی یارادانلارین بیر قروپو فقط مدنی موختاریت شعاری ایره لی سورموشدولر و بو بیرینجی ماده بئله ده عکس اولموشدو. بو باره ده س.ج. پیشه وری بئله یازیر: "بیز بیلیریک کی، الیمیزده دولت تشکیلاتی، سیاسی قووه و ایختیار اولمازسا فارس موتعصیب لری بیزه مدنی موختاریت وئرمیه جکلر. مدنی موختاریت عیباره سی محدود اولدوغو اوچون داخیلی آزادلیق و اؤز موقدراتینی اؤزو تعیین ائتسین سؤزو ایله موختاریت سؤزونو عوض ائتدیک."
س.ج. پیشه وری پارتینین باش خطینی اینقیلابی مؤوقع دن و آردیجیل صورتده مودافیعه ائدیردی. اونون سعیی نتیجه سینده پارتیا قورولتاییندا باش خطی قطعیت له مودافیعه اولوندو.
بو مقاله اویرنجی امکداشلاری طرفیندن عرب الیفباسینا چئوریلمیشدیر.
حتما بخوانید
ناگفته هایی از احمد کسروی خائن آذربایجان- چنگیز تیمورلو
این مقاله کلا از منابع فارس زبانان استفاده کرده است.و فقط شامل قسمتهای مهم زندگی کسروی و شخصیت عمومی ایشان در نزد مردم و نویسندگان هم عصر خودش است.
کسروی کیست :
سید احمد کسروی از سیدهای شجره دار است.این سید مهاجر در سال ۱۲۶۹ هجری الشمسی در تبریز به دنیا آمد.از دوران جوانی معتاد به تریاک بوده است.کسروی در کتاب ،زندگی من ،در صفهات ۴۴۶ و ۴۴۷ به معتاد بودن خود اعتراف میکند.حتی نوشته است که با ملک الشعرای بهار باهم خیلی تریاک کشیده اند.
در سال ۱۲۸۹ خوانواده کسروی به بیماری تیفوس دچار شد و مادرش از دنیا رفت ولیکن احمد دچار کمخونی شده و چشمهایش کم سو گردید و دندانهایش پوسید و موهایش ریخت و دچار سؤ هاضمه شد.
در سال ۱۲۹۳ در تبریز به مدرسه موریال اسکول آمریکاییان رفت و در آنجا توسط معلم آمریکایی به خدمت سازمان اطلاعات و جاسوسی آمریکا درآمد و در قالب ماموریتهای محول شده به وی برای جمع آوری اخبار و اطلاعات به باکو،تفلیس،عشق آباد رفت و مطالبی که در مورد بولشویکهای روس جمع کرده بود به معلم آمریکایی خود داد.
خیانت کسروی به شیخ محمد خیابانی :
کسروی با سرگرد ادموند (رییس اداره سیاسی بریتانیا در تبریز) دیدار کرده و قرار میشود که از حرکات شیخ محمد خیابانی و دموکراتها اطلاعاتی به وی بدهد.در این میان مخبر السلطنه نیز از تهران به کسروی خبری میفرستد که اگر در فرو نشاندن قیام خیابانی تلاش کند ،در آینده پست و مقام خوبی به او خواهد داد.کسروی نیز در قالب اینکه تاریخ مینویسد مکارانه به خیابانی نزدیک شده و مسائلی را که بدست می آورد به سرگرد ادموند و مخبر السلطنه میفروشد.کسروی برای ثابت کردن چاپلوسی و آدم فروشی خودش در پیش اربابان (خارجیان و حکومت مرکزی)…اقدام به ایجاد تفرقه در بین دموکراتها میکند و در مقابل خیابانی ،شاخه تنقیدیون را درست کرده و به مخالفت با خییابانی میپردازد.در گیر و دار این مساله جاسوس بودن کسروی فاش میشود و انقلابیون تبریز دار و دسته خائن کسروی را دستگیر میکنند ولی سید احمد لباس زن پوشیده و چادر به سر میکند و به سائین قالا فرار میکند ،با کمکهای مخبر السلطنه به تهران میرود.در سال ۱۲۹۹ که قیام خیابانی شکست میخورد و شیخ محمد خیابانی شهید میشود ،به پاس خدماتی که کسروی در شکست دادن انقلابیون کرده بود به ریاست دادگاه استیناف تبریز منصوب میشود .مردم تبریز که خائن و چاپلوس بودن ایشانرا میدانستند شروع به اذیت کسروی میکنند و سید دوام نیاورده و ۳ هفته بعد پست و مقام خود را ول کرده و به مازندران میرود.
اکثر کتابهای کسروی موضوعاتی است که اربابانش در مورد تحریف آنها به سید دستور داده بودند و به خاطر آن اشتباهات و تناقضات زیادی دارند.در مقاله ای که در روزنامه حبل المتین سوریه به چاپ رسانده است ،مردم آذربایجان را تورک میداند ولی بعدا فارس و آذری میداند.(کتاب کسروی در پیرامون ادبیات ..چاپ تهران سال ۱۳۶۵ صفحه :۱۴۶).
کسروی در نوشته هایش ،معترضین را مخالفان اسلام مینامد ولیکن در جای دیگری اسلام را دینی میداند که تاریخ مصرف آن تمام شده است.
ادعاهای پیامبری سید احمد کسروی :
کسروی در نوشته هایش از آوردن دین جدید سخن میگوید .کتابی تحت عنوان ورجاوند بنیاد نوشته است.(ورجاوند بنیاد دو کلمه ساخته کسروی است که به معنای کتاب مقدس میباشد).و این کتاب را به یاران خود تحت عنوان کتاب دینی میدهد و میگوید که این کتاب بنا به خواست خدا نوشته شده است و ائین خدا هست و جانشین دین اسلام میباشد.
ادعای پیامبری سید کسروی دقیقا همزمان با ترویج وهابیت در عربستان است که کشورهای غربی پشتیبانان اصلی و برنامه ریزان این مسائل بودند.
مراسم سوزاندن کتاب توسط کسروی و دوستانش :
یکی از شاخصه های مهم شونیزم فارس ،سوزاندن کتابهای غیر فارسی و از بین بردن فرهنگ غیر فارسها است.کسروی و دوستانش (محمد علی فروغی ،سید حسن تقیزاده )مراسمی ترتیب داده و کتاب میسوزاندند .خود کسروی در این باره در روزنامه پرچم به دفاع از مراسم پرداخته و مینویسد : …. آری ما کتاب میسوزانیم ،آن کتابها آذربایجان را تورک مینامد و کتابهای دیگر که به عربی نوشته شده اند و به خدا نسبت داده میشوند.(کتاب پژوهشگران معاصر ایران صفحه ۸۴ ،۱۲۰،۱۲۱)..
ماجراهای سید کسروی و شیخ خزعل :
زمانی که حکومت عوبستان الاهواز در دست شیخ خزعل بود .رضا پالانی (پهلوی)…قبل از لشکر کشی به آنجا و کشتار ملت عرب ،کسروی را به عنوان جاسوس به الاهواز میفرستد.ولیکن شیخ خزعل از جاسوس بودن کسروی مطلع میشود و کسروی به ناچار به خفاجیه (سوسنگرد) فرار میکند.به هنگام ورود ارتش به الاهواز کسروی یک سخنرانی کرده و رضا پالانی را اعلی حضرت شاهنشاه پهلوی سردار نامدار تاریخ ایران خطاب میکند.بعد از آن کسروی رییس عدلیه آن منطقه منصوب میشود.هفته بعد طی مقاله ای مینویسد : ما باید شب تا صبح در حمد و ثنای شاهنشاه پهلوی باشیم و او را دعا کنیم.(البته این نوع چاپلوسی را از شاهنامه یاد گرفته بود).
:
سخنان کسروی در مورد شاعران:
سید احمد در مورد شاعر بزرگ تورک مولوی ،میگوید که : کتابهای مولوی مایه ضلالت و گمراهی است و سعدی را زن صفت و حافظ را دیوانه معرفی کرده است.
نظرات سایر نویسندگان و دانشمندان در مورد کسروی :
سعید نفیسی مینویسد که : کسروی افکاری داشت که از جاهای دیگر به او تلقین میشد و کسروی نیز آن افکار را به صورت مغرضانه و غیر علمی به صورت کتاب و مقاله درمی آورد.
جلال آل احمد مینویسد:کسروی روشنفکر نبود و حتی در مقابل روشنفکران ایستادگی میکرد.
حبیب یغمایی از نویسندگان هم عصر کسروی مینویسد :به نظر من کسروی از ازادی که شاه به او داده است استفاده کرده و به اقوام ناسزا مینویسد و اهل فن نیست و دچار اشتباهات فراوانی میشود.
وزیر معارف زمان شاه در طی نامه خصوصی به شاه نوشته است :کسروی با کمال بیشرمی و بدون مجوز منطقی و اخلاقی با عبارات کج و نادرست ،ملت را در نزد خرده بینان دنیا رسوا میکند.
نمونه ای از تحریفات کسروی :
سید کسروی با همدستی فارس صفتی به نام علی دشتی اقدام به تهیه شجره نامه برای رضا پالانی(پهلوی) کردند که بعدها توسط علی دشتی به رضا تقدیم شد.
سید کسروی با همدستی محمد علی فروغی(۱ ) ،طرح ساخت قبری برای فردوسی را تهیه کردند که به شکل قبر کوروش بود و نقشه این بود که بعدا ادعا کنند که این قبر قدیمی هست و ما فقط آنرا تعمیر کردیم..
مرگ سید کسروی :
بعد از تبعید رضا پالانی ،دیگر تاریخ مصرف کسروی نیز تمام شده بود و حکومت هم اهمیتی به او نمیداد .در اردیبهشت سال ۱۳۲۴ نواب صفوی به کسروی تیراندازی کرد ولی سید مجروح شد و فرار کرد.در ۲۰ اسفند همان سال ۱۳۲۴ کسروی به همره منشی خود حدادپور در سالن دادگاه به دست دو برادر به نامهای علی و حسین امامی ،با ضربات چاقو کشته شدند.
قبر کسروی کجاست ?
کسروی جاسوس و مکار مثل فردوسی به قبرستان شهر راه داده نشد و به همراه منشی کشته شده خود در شمال شهر تهران در گلاب دره شمران گودالی حفر کرده و دفن کردند.
منابع :
کتاب زندگانی من ،نوشته احمد کسروی ،چاپ باهماد آزادگان
کسروی در دایره المعارف فارسی ،غلامحسین صائب جلد ۲ بخش ۱
تاریخچه باهماد آزادگان ،یسماعیل واعظ پور
در خدمت و خیانت روشنفکران ،جلال آل احمد
از ضیا تا بختیار ،مسعود بهنودی،چاپ جاویدان .سال ۱۳۷۱ ،صفحات ۱۳۹،۴۴۵،۴۴۶،۴۴۷
۱،در مورد محمد علی فروغی در سلسله مقالات بعدی توضیهات زیادی داده خواهد شد.